bẹp rúm

Quả bóng bay hết hơi, bẹp rúm trong góc phòng.

Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Bị ép, bị đè mạnh đến mức biến dạng, không còn hình dạng ban đầu: Dùng để mô tả trạng thái của một vật vốn có hình khối nhất định (thường mềm, xốp) bị tác động bởi lực mạnh khiến nó bị dẹp, nhăn nhúm và co lại.
   • Bị hỏng hóc, biến dạng nghiêm trọng do va đập: Thường dùng cho các đồ vật bằng kim loại mỏng hoặc vật liệu dễ biến dạng sau một tai nạn.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Sau khi bị xe đè qua, chiếc mũ bảo hiểm bẹp rúm lại. (Sau khi bị xe cán qua, chiếc mũ bảo hiểm bị dẹp lép, nhăn nhúm.)
  • Quả bóng bay hết hơi, bẹp rúm trong góc phòng. (Quả bóng bay hết hơi, xẹp lép và nhăn nheo trong góc phòng.)
  • Chiếc ô tô cũ sau vụ tai nạn đã bẹp rúm cả đầu xe. (Chiếc ô tô cũ sau vụ tai nạn đã bị móp méo, biến dạng hoàn toàn ở đầu xe.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng trong văn miêu tả, so sánh để nhấn mạnh sự biến dạng hoàn toàn:
  • Nỗi thất vọng khiến lòng anh ta như bẹp rúm lại. (Nỗi thất vọng khiến tinh thần/anh ta cảm thấy hoàn toàn suy sụp, không còn chút sức lực nào.)
• Dùng với nghĩa bóng, chỉ sự suy sụp, teo tóp:
  • Công ty đang phát triển bỗng chốc bẹp rúm sau khủng hoảng. (Công ty đang phát triển bỗng chốc suy sụp, thu nhỏ lại sau khủng hoảng.)

Biến thể và từ gần giống

• Bẹp dúm: Là cách viết/nói khác của "bẹp rúm", cùng một nghĩa.
  • Cái hộp giấy bị ngồi lên nên bẹp dúm hết cả.
• Bẹp dí: Nhấn mạnh hơn vào trạng thái bị ép dẹp hoàn toàn, sát vào bề mặt.
  • Con ốc sên bị giẫm bẹp dí trên đường.
• Móp méo: Chỉ sự biến dạng, lõm vào (thường dùng cho kim loại) nhưng không nhất thiết phải "nhăn nhúm" như "bẹp rúm".
  • Thùng xe bị va móp méo một góc.

Từ đồng nghĩa

• Bẹp lép: Dẹp hoàn toàn, không còn phồng lên.
• Nhàu nát: Vừa nhăn nhúm vừa rách nát (thường dùng cho giấy, vải).
• Xẹp lép: Trạng thái không còn căng phồng, bị xẹp xuống.

Từ trái nghĩa

• Căng phồng: Ở trạng thái đầy đặn, căng tròn.
• Nguyên vẹn: Giữ nguyên hình dạng ban đầu, không bị biến dạng.
• Phẳng phiu: Bằng phẳng, không có chỗ lồi lõm.

Lưu ý sử dụng

• Từ "bẹp rúm" thường dùng trong văn nói hoặc văn miêu tả sinh động, ít dùng trong văn bản hành chính trang trọng.
• Từ này thường gợi tả hình ảnh rất cụ thể về sự biến dạng, vì vậy rất hiệu quả khi miêu tả.